Vekovat u te

U crkvi Santa Maria della Salute u Veneciji nalazi se Bogorodichina ikona, vizantijska, doneta 1670. godine sa Krita. Koja „u tamnobeloj jednolichnosti hrama plamti, crveno, kao kap krvi.” (London, Pomaz, 1994. v. Bibliografiju.)

*

U pesmi Santa Maria della Salute Laze Kostitja ono retorsko pitanje „Zar nije lepshe vekovat u te, / Santa Maria della Salute” odnosi se na borove u temeljima crkve.

Ichwich, medjutim, nije mogao da izbije iz glave asocijaciju da pitanje, nehotichno, obuhvata i onu crvenu ikonu.

*

Laza Kostitj u jednoj svojoj ranijoj pesmi govori o zidanju crkve Santa Maria della Salute. Kazhe da je hram podignut u znak zahvalnosti Gospi od Spasa poshto je proshla kuga koja je opustoshila Veneciju.

Naslov pesme je, medjutim – Duzhde se zheni.

*

„Al’ ne zheni se ko drugi ljudi” – „duzhdeva neva, duzhdeva snaga, / carica samo krilatih sila, / morska je vila.”

„A neva shiri naruchja meka, / na valovite grudi ga cheka.”

*

Spas od kuge i smrti slavi se svadbom i brakom.

*

Kostitj je venecijansku crkvu prvi put video 1895. – na svom brachnom putovanju sa svojom zakonitom suprugom s kojom se venchao, izgleda, zato da bi i sebi dokazao da se svoje prave, a nesudjene neveste zaista odrekao.

Koja je iste godine umrla.

Kostitj je sa svog brachnog putovanja otishao, skoro direktno, na njenu sahranu.

„Kakve je asocijacije ta crkva u njemu mogla onda da probudi ne znamo. Prilika je bila, svakako, da njegova tadashnja zhenidba u taj mnogoznachan simbol uplete jednu nit, vezanu za zhenidbu, za brak sa nekom vilom.”*

* Petar Milosavljevitj: Zhivot pesme Laze Kostitja „Santa Maria della Salute¨. Matica srpska, Novi sad, 1981. 80.