|
|
Пројекат Растко Скадар:
Становништво словенског поријекла у Албанији
���������� ��������
���������� ������ � �������
������ ������ �������� ����
�����: "������������ ���������� �������� � �������" - ������� ������ �� ����������� ������� ����� �������� �� ����� 21, 22. � 23. ���� 1990. ������
�������� ����, ��� �� ����� ������� ����� �� ������ ����� ���� ������� ��������. �����, �� �� ������ ��������� ��� �� ��, ������ ����� ����, �� � ���� ������ ������, �� �� ������� �� ���� ���� �� �������� ���������� - ��� ��� �� ��������� ����� ����� ����. ������, � ���������� ����������� �������, ���������� ������������� �������� ������, ���������� ������� ���� �� ��� �������� ���������, �� ���� ������ ������, ��, ����� �� ��, ����� ������.
���� je ������������ �������� �������� �� ������, � ���� ������� ������, ������� �������, �� ������ ��� ����� �������� � ������ �� ������������� ���������� ���� ������� ����� ������ ������ � ����������, ��� �� ��������� ���� ������ ����� ��� ��������� ����� �� ����������� �������� �� ����. ������� ������������� ��������� �����, �� ��� �� ����������� ���� ������: "������� ��������" � ����� � �������, � ��� je � ������� "��������� ��������� ��������� �������� ���, ������� ���� ��������� �������� �� ������ �����, �� � �� ����� ����������� � ������������ ����������, ����� �� �� ����� ��������� ���� ��� ��������� ������ ������.
��� je ���� � ����������� �������� �� ��� �������� ������, ������� ���������� ������ ��������� �������. ���� �� ������� � ����������� �������� �� ���� ������� ����������� ����� �����: �������� ����������� ����� ������� ������, ��� ������� ��������� ������� ��������� ������������, � �����, � ������� �������� ����� ������, �� ���� ������� ���� ����� � ����� ������ ������, �������� ��� ��� ����� ��������� ���������� �, ������������� ������ ������������ ������ ������ ��������, � ����� ������.
���� je ������ ����� � ������, �� ���� ������ ��� ������� ���� � ������� ������ ����� �������, � �� ����������� ���� � ����� ������� ������� ������ ������, ��������, �������������� � ������ ���������, �� ����� �� ������ � � ���� ����������� ����������. ���� �� ��������� ������, ���, ����� Ѽ������� ��������� ������, ���������, ���� ������ ��������� ��������� ������ �������-�����-��������������; �������� � ������, ���������� ����� ������������, �� �� �� ��������� �� ����� �� ���� �������� �������� ������ � �������������� ������. ��������� � ��� (�� �� �������� ������ �������) �� ������ ������� � ���������� ������ �����. ������ je, ������, ��������� ����������-��������� �������, ��� �� ��, �� ������� ������, � �� ��������� ������ ��������� ����������, ������� ������� ������ ������� � ���������, �� je ������ �������� �������� � ���� ������ �������� ���������� � ���������������� �� ���������, ��� �� ��� �� ����� ��������� ���������� ������.
��� ��������� ���� - a �������, �� ������, ��� � ���� ������� �������� - ���, �� ����� ������� "�����, �������� �������", ��������� ������ "��������" �� � ���� ���� �������� ������ �������� �������, ���� ������, �������� ������, ����� ��� ������� ��������� ������ �������� �������������� ������. ������� ��� ������ � ��� �� ��������� ����� ��������, �������������-��������� ����������, � ��� ������, ������� "������� �����" � �������� ���������� ������. �������, ��� ����� ����� �� ���� ��༜� ������������� � ����������� �������� ����� ������������ ���������� � ����������� ������� ����������-�������� ����� ����, ��� ��, �����, ������ �����-�������� ��������� � ������, ���� �� ����, �������� ����������� ����, � ���� � � ����� �������� �����, ���� ���������, � ��� ������ ������ � ����� ������� �������� �����, �������, ��������� � ��������� ����, ����� ��, ���. ������� � ������ �������, ���, ���, ������� ������� � "������� �������", ����� je ����� � ��������� �������??!!
��� ��� ����������� ������ ���� ����, ��� ���� ������ ������� �� ������� ������� ����� ������������ - ������� ������ �� ��� ��������� �������, ���, ������ � �� �� ������ �� ������, ��� ����� ��� ������� ������������. � �� ������� ������� �� ��������� �������, ���������, � ���� ������ � ����, ���, ��� ���, ���������, ������ ���� ������� � �������� ������������� �������� ��������, �������� � ���������. ����� ���� ������ �� ����� ��������� �������. ��������� ����������, ���� �� ���� ����,* ��������������� ������������ �� �����, �����������, �. ����, ������, ������ �������� �� ��������� ������� �������� ������. ������ � �����. ������� je �������, ������ �� ������ ����� ����������, �� 1918. ������ �� �� ��������� ���� ��� ������� ��� �������� � ��� ������, ��� �� ����������� ���������� � �������� ������� ����������� ��������� ����������� ��������� ����� ����������� � �������, � ������ �� je ��������� ����� ������� ������ � ������ �������� ������ ������ ��� �������� ������������ �� ������ ����� ���������� �� �������� ������. �� ��� ����� �� �� ������ ��������� ����� ������ �����, �����, �������������� �������� ��������, a ��� �� ������, �� ������ ������ ���������; ��� �� �� ���� ���� je ������� ���������� ������� "��������������������� ��������" ����� ��������� � �������������� ������ (������ �� 1945-1948 ���.).
�������� � ��� ������ ������ je, ���������� ��������� ��������� ��� je, �� ������ ����������� �������� ������� ��� ������� ������ � ���������� ����, � ����� ���� ������ � �������, �� ���� ������ �������. ����� �� � ������� ����������� ��������� ���������. ������ �� ������ ������ ��� ������ � �����, ��� � �� ����������� ��� ����� � ������, � ��� �� �������� �������� ������, �� ���� ���� ��� ������� �� ������ ������������!
�� ������� ��������� ������ �������� ������������ �� ��������� ������� �� 1945. �� 1948, �� ���� ������ �� ������, ���������, ������ �� �� �� ���� ���� �� �� ����� ������� � ���� �� �� ������������� �����, �� ���� ������� ����� ���������� ������� ���� ������ � �������. ���, ������, ������� ����� �������� ���������, �� ������ 1946. ������, ��� �� � ��. 5 ��� "J" ����: "... �� je ������� ̼������� �������... �������� ������� � ��������� ���� ������, ��� ������ ���� �� ��������� ����� ������..." ���. ��� � ������ ���������, ��� �� ��༜� �������� � ����������� ����� ���� ��� ��� ��� �������� - ������ je ��������� �� ��� ��� ������, a ��� �� ��, ������� ������, ����� �������� � ��� "�����" ������ � ����� ����������� �������� ����.[1]
����� ������ 1945. �������� �� ����������� ���������������� ���� �� ������� � ����������. �� �� ���� � ��������� ����� ����������, � ��, �������� ��������� ���������� �, ���������� ����������� ��������������, ��� �� �� ������������ �������, �� ������ �������� � �� ����� ������ ������� � ������� � ���� �������� ��������.[2] ������ �� � �������� ����� ����� ������ ���� ���� ������ �� �������� ��������� ���������� ������������� ������ � ������ �� ��� �������, ��������� ��, �� je � ������� �� ��� ������ (1945-1948) ���� je �� ��� ���� �����, �� ��� � ��༜� ����������� �������, �������� ���� ����� ������� ��������� ������ � ����� ������ �� ����� ��������� �������� � �������. � �� ���� � �������, ���� � � ������ ������ ��������������� ���������, ��� � ���� ���� �����. ����� ������� ��������� �� �� 1948. ������, ������ ��, ���� �� �������, ������� ������ ����� ���������� � ������� �� ���� �������� ����������� ������. �� ��� ������ ���������������� ����, ������� �e ����� ��������� �� ����� ��� ��� ��������� ���������� ������; ���� �������� ������� � ����� �� ����� ������-������ ����� ������� �����, ��� �� ���, ����� ����� ��� je ���� ��������� ������� �� �� - �� ����� ������� �������� ��� ������ �������� ����� �������� � ����������������. �� ������� ��� �����������, �����, � �� ����� ��� � ���, ���� ��������� ��� ���� ����� ��������� ����� ��������� � ������� � ������ �� ������ ����� � ������, ������� � ������� �������������� �������� ������ � �������. ���� ������ �������, ����� ���������� ��������� �� ������ �����, � ���� ���������� ���������������, ��� � � ������ � ���� �������� ������������ ��������� ��������, �������� je ������ �������� - ����������. ����� ��� ��, ���� ���, ��� �������� ������� ������� ����������� �������.
����������� �������� ����������� ���������� ����� �������� ������ �������, ������ � ��������, ��������� je �� ���� �������� �������. ������� ����� �� ����������� ��������; ����������� � ��������� ��������� ����������� �������� ����� ����, �� ����� ���������, �� ��������� ���������� ��������� � ��. ���� �� ���� ���� �� �������� ��� ���� �������� ���������� �������� �� ���������� �����. ������ ������� ������������ ���������������� � ������� ����, �����, ������� � ������������ �� ����� �� ���� ����������� ������� �� 1948. �� ��������� ����, � ������������ ������������. ���������� "������" �������� ������� ��������, ����� �������� �������: ���� � ������� ������� �� 1966, � ���� ��� �����������, � ������� ������� �� ���� ���� �������� ��������� � �������������� (�������) �����, �� ������ 1968, ���� �� �������� � ������� ������ � ����, �� �� �� ����� ����� ���� ������� ����������� ����������� ���� ��� ���� �������� ������� ������. � ������� �� ����������������� �������� ��, �������, � ����� ������ � ���� �������� ������ �������� ������, ��� �� ����� ���������� � ����������������� ��������� ����� ���������, ����� �� � ������ ������� ������� � ��������, ��� ��� �� �������� ��������, ������� � ������ ��������� �������, �� ������ �������� �������� � ��������� ������������ � ����������� �������� � ���� ����.[3]
����� �� �� ������� �� �� ������ ���������������� ��������� ���������� ����� ���������� � ������������ ����� ������ �������, �� ������� ���� ���� ����������� ������������ ������, ��� ����� �������� �� je ��. ������ �� � ����� ������� � ������� ���������. ���� ��������� ������������� ������������ ��������� ������ � ����������, ��, �� ������, ������ � ����� �������� �������� ����������� ��������� �� ���� �� �� ����� ���������� ������� ����� ������ �� ��� �����. ����� ��� � �������, ��������, ���� �������� ���� �������� ������� � �������� �� ������ ���������� � �������� �������� � �� ����������. ������� je �������, ������, ����� �����. �����, ��� ������� ������� � ���� �� ������� ��������� ����� � �������� ���������������� ��� ���������� ��������� ��������� ������������ �������� - � ������ ������� ������� ������ �� � �� �������� - � ��� �������������� ������� ����: ���������� � �����, ��� ���� �����, �� ���� ���������� �������� �� �������� ����, ��������� � �������� ���� �������� �� �������� �����, ������ je ����� ��� ���� � ������� ��� ���� ����������, �� �������� �� ��������.
���� �������� ��������� � ���� ��� �� ����� � ������ �������� ������������ �� ��������� ������� ������ ������ �������� ����, a ��� �� �������� ������ �� ��� �������� ����� � �������, ����� ����� ������� �������� �������������� ������������ �������������� �� ����� 1949. ������. ����� ����� ��������� ��������, ����� ������� �����: ���������� ������ �� - ���� �� - ��������� � ������� ������: ������, ��� ���� ����� ����� �������; ��� 67 ������ �� 381 �����������. ���� �� ���� ����������� � ���������. ���� je �������� ����� ��������� ������� � �������� je ��������� ��� ������� ����������. �� 1945. �. �� ���� 1948, ��������� �� � ��������, ���� je ����� ���� ����� � ������, �������������� ���������.[4]
���� ����, ���� �� ���� ����� �������; ��� 19 ��� � 174 ����������. ���� je ����������, �������� �������� �� ���� ��������������� �������: ����� � �������, ���� �� �� ���������� ���������, ��� �������� ���� �������������. ������� ���� ���� ��� �� � ������� �������� ������, ������� �� �� ���������� ������ �� 28 km � ������ �������� ���������. ������, 22 ���, 148 ����������; �����, 10 ��� � 64 ����������; ������, 75 ��� �� 483 ����������; �����, 20-25 ������ �� 100 �� 120 �����. ���� �� ��� �� je �� ������������ ���� � �����, � �� �� �� ����� ������ ���������� ����� ���� �������� �� ����������. ���������, �� ���� ����� ����������� ������; ��� 16 ��� � 84 �����. ���� je ������� � ���� ����, �� �� �� � ������ ����� ���������� �������� �� ����������; �������, 35 ��� �� 210 ����������; ������ (��� � ����) 23 ��� �� 128 ����������. � ��� �e ��������� ���� ���� ������� �� ������.
���� ������� ���� �� ��� ������ ������ � "���������� ������"; ��� ���������� �������� � ����� ������, � ��� �� �� ������� ������� � ���� ����. ���� ����� ������ �� ��� 10 km ������������� �� ������; ��� 75 �� 100 ��������. ����� �� �� ����� ���� � ���������. ������ ��������� je �������� - ���� �� � �������� ��������� ����� ������ 1870. ������; ��� ���� ������� �� ����� ������, ��� ���� ���������� � ������ �������. �������� �� �� ������ ����������������, �� ����� �� ����� � �� ���� ����, ���� �� ������ ���������� ��������� �����.
����� ����� ���������, ������� ������ ������ � ������, ����������� �� je ��� ���������� ���� �������� � ����� �� ����� ���� � �����. ��� �� ������ ���������� ����� 1934. ������ ���� �� �� ������� ������������ �������� ����� �����. ��� ����� ����� (��������, ����������, ���������...) ������ �� � ����, � ��� je ���� ������� ������! ���� �������� ������ ������ ����� ������ �� ���� �� ������ �������� ��� ����������� ������������� ��������� ��� �������� ����� ���� ���� ������ ����!
������� ��, �� ������ �������, � ������� �� 1930. �� 1938. �. ��������, �������� � �������, � ������ ��������� ��� ������� ��� je, ���� �� � ���� �������� ����, ������� ������� �����. ��� ��� �� � ���� ������ �� ���� � �����, ���� �� ������ �� �������� ������������� ������. ����� ���� ��, ����� ���� ������, ���� ������ ������� �� �� �� ������ ����� �� ������� ������. ������� �� �� �������� �� �� �� ���� �������, ����� �� � ���� ������ "��� � ������� ����"! ������ ����� �������� �� je, ��� � ��� ���������, � ���� ���� ������� ����������, ������ je, ������� ���, � ��������� ����� ����� �� �� ��������� ��� ������ �� ���� ���� �����. �� ���������� �� ��� � �� ������ �� ���� ������� ������ ������� �� �� ������� ����������� ���� � ������, ���� ������� �� ���� ���� ����� �����. ����� �������� ��� ��������.
���������� ��������� ����� ��������� ������������� ������, ������ ��� ����������� �������, ��� 60 ������� ����� �� ������������ �������������� ������� �� ����� � ����������.[5] �� ���� ���� ��������, ���������� ��������� �� �� je ����� ���� 1948. ������ �� ������ ��������� ������ ��������� �������� ����� ������� �� ����� �������������.[6]
�������� je ���������� �� �� �� ���� ���� �������� ������������� ���������� ����� �������� �� ��� ���������� ������������ ������� � ������� ���� ���������� ������ ����� ��������� ��������. ��� ����� ������ �� ���� ������������ �� �� � ���� ������ �� ���� �������� ���������� ����.[7] ���� ��� je ����� �������, ������ ���� ��� ������ ���� � ������, �� ���� �� �������, �� �� ����� ����� ������� ������ � ��� �� ���� ������ ���� ��������� ��������������.
� ���� ������ ��������� �������� �� 10. XI 1954. ������, ������������� ���������� � ������ ������ � �������� ������ ������� ����� ������ � �������; �� ��� �� ���� ��������� �������� ���������� ����� ���� �� �� ������� �������������� � ���������� �������� �����������, �� ������; ���������� �� �� ���� ����� ������� �� ����� ������������ ���������������, � ��� �� ���� �����, ��� ��, ���, �� ������ �� �������� �����������, ���� �� ������� ���������� ��������: ���������� �� ������, �� ��� � �� �����, �� ��� ������ ������ ���������.[8]
��� ����������� ��������� �� 1955. ������, ��� ������ �� ����� ���������� � ������, ������ ����� � ���������� ����� ��������� ���� � �������. ���� �� ��� ��� �������� ������, � ���� ����� ��������, � ������� � ����� je �� ���� ����� ����� � ���� ������. ������� �� ������, ������� � �����, ������, � ������ �� ����� �������� �������. ����, ���������, ��� je ���� � ������� (�����������) ���� � �����, � ���� �������� �� ������� ����� �� ������ ������� �� ������� �� ������ �������, ��� �� ������ � 100-120! ������� je, �� ���� ������, ���� � ���������.[9]
��� �������� ������� �� ���� ��� ������ ����� ����� ������ ��������� ��������� ����� �������� � �������: ��������� "�������". ���, ����� ��� ���������, ��� ��� 100 �������, � ���� � ������� �����. ����� ��, �������, �� ������� �������; ������ �������� �������� ��� �����, � ����� �� ��� � �� ���� ������ ��������. � ����� �������, � ���� ������ ������, �� �������� ����� ����� ������ � ����� ����� ��� ��� 80 ��������. �������� �� ��� ����� � ������.[10] ��� �������, �� ������� �� ���������, ������ ���� � "���-���� ����������� ���� � ����� ���� ������...? ������������ je ��������� ��� � ��, �� je, ����� ����������� ����������� ������ �� ������� 1948. ������, �������� �������� � ������ ���������� ���� ������������ �� ��� ���������� �����, �� je ����� "�����", �� ��� �������, ����� � �� ����������� ����� �������� ��������, � ���� ��������� ������ � ���������?[11]
� ������� �����, ������ ����� ��� ��������� �������, ������ ��� ����: ���� � ������. ���� ��� ��� ����� � �������� ������ �� �� �� ���� � ����������� ������, ���, ���, � ����������� �������������� ���������. ������ ��, ������, � ����, �� �� ������ ����� ���� ����������� �� ��� �������� �������� ������, � �� �� �� ���� ���������� ������. ��� ������� �� ��� ��, ���������� �� ������� �paj�e ������������ �� ��� � ���� ����� ���������, ���� ���� �� ���� ����������. � �� ���, ��� � �� ��� � ������� �����, ���� �� �� ��������� ����� ��� ����� � ������, � � ���� �� ��������� ������� � ��������� � ������� ����; �������� ������ ���� ���� � ��� �� �����. ����������� ����� ������ ��������� ����� - ����������� �� ������� � ���� ��������.[12]
����� ��� �������� ������ �� �� ���� ����� �������� ��� �� �� �� ������ �������, � �� ����� ������ ������ � ������� �� ������ ���� ��� ���������� ���� ������� �������. ���������� �� ������������ ���������� ����� �����, � ������� �� ����������� ���������� �� je ������ ��������. ��� 60 �������� ������ ���������� je ��������� ���� ��� ����������� � ����������, ��� ���� �� �������� ������ ����� ��� ����� ����������, ���� �� �� ��� ���� ��������� ����� � ��������� ���� � �����������.[13]
��� �����, � �� ���� �������� ������� �������������� ���������� � �������, ������ �� ������� 1957. ������. ������ �� � �����, ����������� ������ � ����� ���� ������, ���� ����� ���� �� ����� ���� ���������� � ��������� ���� ��� je ��� ����� �� ������ �����������. ���� ��, ����� ��������, �� je �� �� ���� ����� ����������� �������� ����� ��������� ��; �� je �� ��� ������� �� �� ��������� ��������� ������ ���������� � ��. ����������� je ��� ����, ���� ��, ���� ������ � ����������� ��������� �����, ���� �� �� ���� ������� ��༜� �������� � ����������. ��������� ��������� ��� ���� ������ ������� �� ��������� � ���� ����� ������ �� ����� ��������. ��� ��� ������ �� ��� ��������� �������� �������� ��������� �������� � �������, ���� ������ ��������� ���� �� �� ����� ���� �������� ������� ������. ������ ��, ������ � ������ ������� ������������ ���������, ��� je ���������.[14]
� ������ ����� ����� �������� �� ������� 1956. ������ ������ �� � �������� ������� ���������� ��� �� �� ����� �� ��� �������, ����� ��� �� ������ ��������� ���� ������ � �����, ����� �������� �������. ����� ��������� ����������, ��� �� � �� ������ �������� � ������� ��� 900 ����. ������ ������� ��, ����� ���� ������, ���� ���� �����. ��� ��� 300 ��, �������, ��������, � �� "�������" �� ������ � ���� ��� �� �������-��������� ����� �������, � ���� �� ������� ��������� "... � �� 12 ���� ������, �� ����� �����".[1]5' ������ �� �� ��������� � ��������; � � ��� ��� �� �� "�������", �������� �� � ��� ������ ���� ���������-�������� �������. ������ ��� ������� je �����, ����, jep �� ��� �������� ��� ����������� ����������. � ������� ���� �������� ����, ����� �������� �������, ������� ������� � ������������ ������ �����![16] ��� ����� �� ��������� � ������� � ����, ��� ��� ������ �����, ��� �� ����� �������� ��� ����� ���������. ������� �� ���������: ����� ������� ���� � �������� ���� �������� �� ���� �� ������������ ������� � ������, ��������, ��� ��� ������.
���� �� ����� �������� �� ���� ��������� ������, ��������� ������ � ������� je ���� ��������� ������� ������� ����������, ����� ��� 5 �� 6 ����� ����. �� ���� je ���������� ������ �������� ���������� ����� �� �����. ��������� ��, ������, ������: ���������� ��� �������� ������� ������� ����� ������ ����, ��� �� ������ �� �������� ���� � ����� ������, �� ����� �������� ��� ���������� ������ ������ ��� ���� � ������� ��� ������ ��������� ������������. ���� je �� ����� �� ������ ��� ���� ����� ������������ �������������� � �� ����, ���� �� ��������� ������, ���� ���������������, ���� ���� ��� ���� ����� ������ ����� ������� �� ���� �����, ����� �� je ����� ������������ ����� ���� ��������� ���������� ������� ��� � ����� ����� ���������. � ������ ������, ��� ����� ����� ��������, ��� �� ���� ��������� ���������� �� ������� ��������� ������������ ��������, ����� �� ���� �� ��������� �����. �� ��� ����� ������ �������� �� ��� ��������� � ����������� ��������. ����, �� ������, ����� ������������� ���������, ������ ��������, ������� ���������, � ���� ���� "������� � �������", ��� je, �����, ��������� ��������� �� �������������� ��������� ������ ���, �������� �� �� ��������� ��������� ������ ������������ �� 1961. ������, ��� ������ ����� �������� ������� �������: �� 2.660.000 ��. 95% �� ������� � ���� 5% ���������� ��������. �� ��� 5% ��������� ��: 40.000 ����, ��� 2,4%; 15.000 ��������� (0,9%); 10.000 �����; 10.000 ������ ���.[17]
���� ������������ �� � ���, ����� �������������, ���������� �. ���������� ������ ��� �����: ����, ��� je ��� ���������� ��� ���� ��� �� ���� ���� ���� �������� �������� ����������� ������� �� ������� ���������� ��������;[18] � ����� �� ��� ������������, � �� �� �� �� ������-���������� ����� ������ � �� ������!? ���� je �������, ����� 1948. ������ ���� �� ������ � ������� ������ ������� �������� � ��� ������ ����� � ����, ��� �� �������� ������ �������� � �����. ���� ����� �������� �������� �������� ���������� ������ � ������� ������ �� ������ 1976, � �� ������������ �����, ���� je ��������� �� ����, � ����� ������-� ����� �� "� HP ������� ������ ���������� ���������� ������".
�������� ����������� ������, �. ���������, ������ � ���������� ���j �������, ������ �� �� � �������� ������ ��� ���������� � ������� "����� �� ��� �����"?! ����� ���� ������������ �������� - ���� ������������ - ���� �� �������� ������� �� � HP ������� ���� ���� �������� ����� ���������� (����� �������� ��� �� je ������ ������ � ���� ���� ����������� �� ������� ����� �. �. ���������� ��� �� ����� ��� �����)".[19] � ������ ������, ��� ��������� ��������� ����� ������ � ���� �� �� �������� ������ � ���� ���������� � �������, ��� ���� ������ � �� ���� ���� ����, ����� ���� ����������. ����������� ��, �� ���� ����, ���������, ���� � ��������� ��������� �����������, ���� � ��� ����������� � ���������� �����. ��� ��� �� ���� � ���������� ����������� �����������. � ������ je ����� ������ ��� �� �� ����������� ���� �������� �������� ����������, �� �� ������ ������� �������� �� ������� �������� ������ � ����� �������, �������� � ������ - � ���� �� ���� ���� ��������, � ����� ��� ���� ��������������. ������� je ����� ������� � ��� ���� ��������, ��� � ��� ���� ������, ���� �� �������� �������� ��������� �� ���� ������ ����������, ������ je �����, ����� � ������������, ������������ ������� ��� ���� ��������� ��������. �������� �� �� ����� ���� � ������ �������� ������ ������ (�������, ����, ������, ���������, ��������, ����, � ����-������� � ��..) �� ������� ����� ������ �������� ����������������� ���� ������� �������, � ������ �� ��� ��� ������ ������ �������� �������-�������������� ��������������� � ����� ������ ����������. �� ����� �� �� ���� �� ������ � ���������� ��� ������������, ��� ������ ������ � ����� ��� ������ ������������: "������� ���������� ���������� ������������ � �������", �� �� ������ ��������� ������ ����� � ���� ����� �� ��, � ������ ����, ������� � ������� ������������ �������� �� ���� ����������.[20]
� �������� ��������� �������� �� ������� ����������� ������ ����������� ������ ���, �� 4. ������ 1924. ������, � ���� �� ����������� ������� ������� ������ ��� ������������ -������ �������� �� ������� �� ��� �������, �� ���� �� je ���� "... � 25 ����, �� ���� ���, ��� ���� �� ��������".[21] ����� ������ �� �� ��� ������ �������� ���� ����� ����? ��� je �� �������� �� ����� ���������� ������ ������ ��?
���������� ��� ���, � ���������� ���������� �����, ������� ��� �� ������ ����� ��������� (�. �.) ��� je ��� ����� �� ������� � ��� je ������ ������ ������, � �� �� ����� ������ ����������� �������. �� �� ������� ��� ����� �� �� ������� ��� ������� �������� � ����������� �������� � ��������� �������, ��� je �������� ��������� �� �� �� ������� ���, � ������� �� je ��� � ������� ������. ������ �� je ���� ������������ �������, �� ��� ����� �� �� �������� � ��������� �����. �� �� je � ������ ����� ��� ��� �������: � ����� ������� ���� ����� 150 � 180 ����� ����, ��� �������� �������� ���������� ������ ��� �� 39.000. ��������� �� ��� �������, ������� � ������ �����; � �������� �����, ����� � ��� ������, ���� ������ ��� �������� ����������� ���� ���. ���������; ��� ��, �������, ����� ���������, ������ �� ���� ���� ����� ���� � ������ �� ��������, ���� je ���� ������� ���������. ���� ��, ���, ������� ������, ���� ��� (�. �.).
����� �� �������� ���������� ������ ������ ���� �� ���������, ����, �� ������ ������, ��� ��� 40 �����. ������� �������� ���� �� je ���������� ���������� ������ ���� ��� ������� ��� ���� � ���� ������� ���� � ����� ���� ������. ��� ��� �� �� �� �������� ��������� � ����� ������ ����: ������, ����, ����� � ��. ��� �� �� �������� �� ������� �������, ����� �������� �������� ���������� ��������, ������ �� ���������� ������ ���������� ������ � �������� ������� - ���������.
�������� �� �� �������� �������� ����������, a ���� je ���� ��� ��������, �. �. ���� �� � HP ������� ���� ����� 4-5 ����� ���������� � ��� 100 ���� � ����������! � ������ �� ��� �������-���������. ��, ���, �����, �� � ��� ���� ��� 20 ����� ���� � ����������. �� ��� � ����� �������� �����, ����� � ���� ���� �����, �� �� ��� �������� ���� �� ����� ������� ����� ���� � ����������, ���� � ����������-��������� ������. ����� ������ ����� ���� �������, ��� � �� ������ ������� �� ������ ��������, �� ������� ����������-��������, �����: ��� �����, �������, ����, ������ � ��. ��������� �� ��������� �������������, ��� �� ����� ����� �� ������� ������ ����� ���������� (������). �������� ������� �� ������ � ��� ������ ������� ��������� �������, a ������� ��������� �� ������ ������� �������.
����� ����� ������, � ������� ���� ��� 4-5 ����� ���������� ��������� ��� �� ����� ����������� � �������. ������� �� �� ���������, ������, �����, �����, ����� ������, ������� � ������ �����. ������ �� ����� ����������; ���� �� �������� � ������� � ����� �� ����� ����� ������� - ������ �����. ����� �� �� �������� �� ���� � �������� �� �����������, ��� ��� ��� �� ������ �� ������� �������, ������ �� � ���� ���������.
� ������� ���� � ��� 30 ����� ������� (��� ������� ������� ��������). ��� �� �����, �������� ���������, ������ �� �������� ���� ���� ������ ������� ����������, ��� ��� ��������� �����, �������� ������ ���������. ������ �� je � ����� � �������. ������� �������� � ��� 60 ����� ������, ��� �� ������� ������� ���������; ��� � ������ ��������. ��� ��� ����� ������, ������-������� ������ ������ ��������, � ������� �� ���� ����, ��� �� ������ �� �� �� �������� �� ������. [22] ��� ��, �� ������� ���� ������������ �������-�������� ����� ������� � ����� ����.[23]
����� ���� ���� �������� ������� ������-������ ����������� ���������� ������ �������� � ������� �������� � ����� ���������� ������ � ������� ��� ������ �������, ����� ��� ��, �� ����� ����� ��� ������� ������: �) �� ���� ������ ����������� �������������� ����������� �������� ��������� �� ��������� �������� (������ � ���] �������, ������, ����� ������� �������, � ���� ������� ���������� ���������� �����; ��������� � ����������) � � ��� �� ����� ��� �� ����� � ���� �, �) ����� �������� ������������� ������ ����� ��� ���������� ���������.
������ je ������� �� �� �������� ���� ��� ��� ������ ��� �����, �� ��, �������� �������, ������� ��������� ����; � � ����� ������� ���������� �� ����, ��� �������� ��� �������� ������� ��� ��������, �� je ����� ����������. �� ����� ����� ����, ������� ��, �� ��� ������ ���������� � ��������� � ��������, �� �� � �� ������ �������� � ���� ���������� ����������� ��� �������. ���� �� ������ ��������� ����� ����������� � ����������� ���������, ��� �� � ��� �����, ����� ��, ������� ������� ����������� ����������.
����� �� ������ ������ ����������, �� ��������� ������������� �������� ������� ����� ��������� �������� �������� ������ � �������� �������� �������, � �� �������� �������� �������. � ��������� �� � �����. ������, �� ��� ����� �������� �� ����� ���� ����������� �, �������, ���������� ����������� ����� ���� ������������ ��������������� ������ ������ � �������� �������� ����������� �� ����� ������ �������. � �������� ������� �� �� ���� ��������, ����� ����������, ������� ���� ����� � ���������, ��������, �����������... �� ��� �����, � ����� ��������, �� ������ ������� �������. ������� ���� ����� �������, �� ���� �� ����� ���� �� je �������� ������� ������� ������ � ������� ���������� ��� �������������, �������, ���������� ���������, ������ ���� ���� ��� �� �������� ������������� ��������. �����, � ����� ������� ���������� ����� ����� ���������� ����� ������ VI, �� 1332. ������, ������ �� � �������� "... � ��������� ��� � ������� ��������� ������������� ������ ������".[24]
���� ������, �� �� ����� ������� ��������� ����� ������� ������ �������, ����������-��������� ����� "����� � ����" �������� ����� �� �������, ��� ����������� ������ ������� ������ ������ � ������� ������. ����� �� ���� �� ��� ���� ������� ��� �� ��������, ��������� ����� ���������, �� ���� ��� ����, ���� � ��� ������� � ���������� ���������, ���������� ��������� � �������������� ����� ����� �������, � ���� �� ������� ������������������� ��� ��� ������ ��������� ������� ����������� ������ paje, a ������, ��� �� ���������� ������, � ������ ������ ������?
�� ���������� � �������� ��������� ���������� ������ ��������, ������ ����� ������� je ���������, ��� �������, � ���������� ��������� ������� ����� ������� ������� ���� ������������ ��������� �������������� �� �������, � � ����� ����, �� ���� je ������� ������� ����������� ��� ���������� ���������� �����������-������ ������� ���� � ������� ����������, ��� �������� ������ � ������� ������������� ��������� ������������ ����� ���� �� ������ - ����� ������� � ���� ���������� �� ������ � ���������. ����� je ����� ���������� ��������� ��� je, ����� ������, ���������-��������� ���������� ��������� ��� ����������� ������� ������� ��������� �� ����� ������������� ��������, � ��� �� �� ����� ������������� ���������, ����� ������� � �������, � ����� ��������� ��, �� ������ ���������� ������������ �������� ��� ���������� ����� ����������� �������������. ���� �� ������ ������, ������ ����-���� ����� ��������, ������� ������ � ������ ���������� � �������� ����� �������������-��������� ���������� � � ���� ������...!?
"������� �� ������ � ������ ������� ������ �������� ��� ���� ���� � ������ �� ���� ��������� - jep �� ���� ������� � ����. �������, ���, � ����� ������, �������� ��������-�������� � ��������� �� ������ ����". [25] ����� ������ � �������������, ���� �. ���������, ����� �� � �� ����� ������, �� ���� �������� �� �����������, � �� �������������, � ����� ����������, �� ������ ����� ����, ����� ������� � ���: "�� �������� ������������ � ������, ����� �������� ���������� �������, ��������, 1854. ������, ����� je � ���� �� ����� ����� ��������� ������ ��� ������ ������ �� �� ������ �����... ���� �� �� � ������� ����� ������� �� je ��� ����� (���� je � ����� ��. ��� "� �����, �. �.) ���� ������ ���������" [26]
����� ����� ���������� � ���������� ��������-������� ������ � �������, Ceprej ������, ����: "��� (��������� ���������, �. �.) ����� ��������� ����������, ������ � ������� ����������� ������ ��������; ��� ��� je �������� �� ������ �������� - �������� je" [27] (����. �. �.).���� �� � �� ���� ���� �������� ������ ���� ��������, ������ ������ � ������� ���������������� ����������� ���� � ������� ����������� �������� ���� ������. ��� ��� �� ���� ���� �� ��������� � ��� ���������, ����� ������� �� je ����� ����� �������� ���� � "��������-������, ��������������������..." ���. ���� ������������ ��������������, �������, ��������� �������� ������, ����� ������������������� ��������� ������ ������ ��������� ����������, ���, ���������, ������ �������� ������. ���, ���������� ������ ������ ��� �������� ������ ����� ��, �� �� ����-���������, �� �������� ����� ���� "�����" ������������ "��������" ������, ���� �������, � ������ ������������ ������� ��� ���� ���� � �� ������������ ���� ���������������� ������� ������ ���������� ������.
��� �� ��������� "������" "��������-�������" ������ � ������� � ����������, ����� ������ �������� ����, ������� ����� � ������� ���������������� ������� �� ������ ��������, ���� ���� � �������� ��������� �������� ������������, ���� � ���� � ��������� ������������� � ������ ���� - ������ � �������!!! �������� ������������� ����������� ������� �� ���� ��������� ���� � ������� ������� ����� � ����������� ������� �������� ������� � ������ ��������� ������� � �������. �������� �������������� ������������ ���������� ������� ������������ ������. ������� � ��������, �� 28. �������� 1956. ������ �� ��������������� ����������. "� ������ je �������� ������ ����������� � ���� ����� - ���� �� � �� ���������� - ��� �� ���� �������� ����� (������ � ����������, �. �.) ���������� � ����� �������� ����. ����� je ���� �������� 200�200 m � ���� je �������� �����. ��� ����� �������� je ��� �� 1950. ������, ���� �� �� �������� ������ ���� �� ����� � �������� ��������� �����. ���� ������� � ��������� � ������ �� ��������; ���� �������� ����� � ����. ��� je ���������...".[28]
�� ���� ���� ������ �� � ����� ������� ���������� ����-� �� 7. 3. 1956. ������. � ���� �� ������ ����� �������, ����� ���� ����������, � � ��� ������� �������: ������, ������, �����, �������, �����, �����, ������, ����, �����; ��� �� ����� �������� ���� ������� - �������� �� � ��������".[29] ����� ��� �������� ������ � ������� ������� � ���� � �����, ��� � ����� � ������... [30]
�������� �������� �������� ������� ���������: damnatio memorial �. �������� ������� �������� �� ��� ������ ������� �� ����� ���, ������� je ������ ��������� ���� ����, ����� �� ��� ��� ������ ������ ����� � ������� �����������, �� �� ����� ������ ������� ���������� ��������, � ������ ������� ����������� �������� �� ����� � ����� ������ ������� ������� ������. ����� ���� ��������� � ������ �������������� ��������� �. ��������� �� ��������� ������������, ������� je ��������� � ����������� ���� ���������� �������,[31] �� 4. Vlll 1956. �.
� ����� ������ ��� ��������: "��������� �����������", ���� �������� ������ ������� �������� "����������" � ����������� ���� � ������� �� ���� �� �������� ����� �������� �����. �����, �������� ���� � ��������� �������������� ����: ������, ���� � ������, ���� ������� ����� �������, ���������� �� �: ����, �����, ����.[32] ���������� je ��� ����� �� �������� ��������, ��������� ������� ������� ��������, ��� je ��������� � �Ȁ���.[33]
��������� ��� �� ������� ���� ������� ������: ���� ��� �� � ���� ���� ��? ������� je ���� �����, ����� ���: �� ���� ���������� ���. ������ �������; ���, �� �������, ���. ������� ����� �� �������� ������������ 1941. ������. ����� ����������� ���������, ��������� ���� �� ��� � ����� ������� ������� ��������� ���������. � �� �������� je ���, ���������� (�����, �����������, ������). �� �� je ������� ����� ��� �� � ���� ��, ���... ����� ����� je ��������� ��� ������� ������ ���������� ���� �������� ������������ ���������, ���� ����� ���� ��� ���� ��� �� ����. A ��� �� ��� ��� �� �������� � �������, � ������, �����, � �� ��� �� ���� ������������ �������� ������� �������, ����� �������� ������ �����, �� �� ��� ����� ��� ��� ���� ������� �������. ��������. ���������� �������� ��� � ����� "���������� ������" �� ������ ������ �� ��������� ��������, ������� �� �������� � ��༜� ����� � ������� "���������" ��������� � ����� � ����������?
�� ���� ����� �������, ��������, �������, ������, ������ ����� � ��������, ������ � ����� �������� ������: ����� je �� ����� �������� ������ ������������� ������ - ��� ��� �� ������� ���� - � ������� ������������ �������, �� � ��� �� �����, � �� �� je � ��� ������� � ��������� ������� � ������ ����� � ������� ����� ����������� � �������, � ������� �� ������� �� je �����, ��� je ����� ����� ����� �� ��� �������� � ������������� ��� ���� ���� � ����� ������?
�� ����� ����� ��� ��� je ������� � ���� ���������, ������� ���� ���� ��༜� ���������. ������ ������ - ��������. ������� ��༜� ���������� ����� �������, ������ ����� ��������� ����������� �������� ����� ���� ��� ����� ���� (������� ��������� � ������ ����������� ����, ���� � �������������� �������, ���������) ������ �� �� �� ����� ������� �� ��������� �������� ������������� �������������� ������ ����� ������� ���������� �������� �� ������ � �������. �����, ������������� ���, �������� �������� ��������� ���� �� ����� ������ 1946. ������, � ������� �������� ��������� ������� � ����������� �������� �� ���� ����� �� ������ � ������� �������� �� ������������� ��� ��� ����������� ����� � �������� ������ ������� �� ����� �������������� ��������. ���� �� �� ������ ������ �������, �� je ����� ������� �����. �������� ��������� �� 1974. ������, ��������� �� ������ � �������, �� ���� �� je ������������ ����� ���������� ��������� �������� ����� �������� ���������� ����, �� �� je �������� ��� ���������� �������� ����������, ����� ������ �����, ��� �� ���������, �������� ���. ��������� ����� �������� �� �� �������� ������ ����� �������.
�������� ������ �������� ���������� �� �������� �����, ��� �� ���� ������ � �������, ���������, ���� �� � ������ ����� �������� ������ �� ���� �����. ����� �� je ������ � ����� ���� �������� ���� ����: "... ��������� ������ (����� �������, �. �.) �� ���� ����������� � ������ �������, � �� ����� �����, ��������� � ��������� ����� ����������".[34] ��� �� �����������, ������, ���� ��� �� ������ ���� �������, ���� ��� �� �� ����� ������������� ������ ���������� ������ ��� ������ � ��������� ��������� ������� -���� ������ � �������, ���� �� ����, ��� �� ����� �����, �������� �� �� ������ ����� �� ������� �����. ����� ����, �� ���� �� ���������� ��� �� ���� �� je ���� ���� - ��� �� ����, ���������� ������ ���� - ������ ���������������� ��������. ���������� ��, ���� ���������, �������� ������ ��� �����, ������ je ���������� � ��� ��� ������� ��� ������. ������� Ӽ������� ����� �� ������ ����� � ������� � �������, �� ����� 55-�� �������� � ������, ������� je ��������� ����� �������� ���� ������, � ��� ��������� � ����, ���, ����� �������, �����, ������, �������... ��� ��������� ��� � ����������!! [35] �� �� ������, �������� ��� ��, � ������ ����� ������������ ��������� � ������, ���� ��, �� ���� ����, ���� � ������� ������� ������ ������� ��� �������, ��� ��� ��� ��������, � ���������� ���� ������������ � ������������ ������ � ����� �����; ������ � ����� je ��� �����, ������ ������������, �������� �������, � ������� � �������.
��� ��� ��� ������, �������� ����������, ��������� ��������, ���� ���� ������, "���������� ��������",. ����� �� ��� �������� ������ ������� ��������� ���������, ��� �ȣ� ��������� �������� ����� �������� ������ ������, � ����� �� ��������� ������ ���� ������� ������!!?? ����� ���� ��� �������� �������� �������, jep �� ������ �� ������ ���� ���� ��� �� ����.
�� ������ �������� ����������� � ������ �������� ����-�, ������� � ����������� 5. ���� ���, 1990. ������, ������������� ������� �������� ������ ������� ������� ������ je ��� �������� ����� � ���:
"���� ����, ������� �������������� ������ ���� ����� � ��������� ��� ���������� ������. ������� je ���� ��� �� ����� �� ������� � ������������ �����, �������� �������� ���� ������ ����������� ������ �� ��������. ���� ����� ��, �������, ����� �� �� ����� �������� ��� ��� ����� ��� �� ���� ������� �������� � �������� ���, �� ���� ������ � ������� �� �� �� ������� �� ����� ���� ������� ��� ��� ��� ���������� � ������ ����-�, ������� �� ����� ���� ��������� ��� je ���������� �������� ���� ����������� �� � �����, ������� ��� ��������� ��������� � ������� ������ � ��������� ����������� ...,"[36]
������� ��� �������� ��� ����� ���� ����� �� �������� ������������� ������ ������������� ����� ��������, �� ������ ����������� ������ � ������� �������, ���� �� ������� ����� �� ��, ��� � � ������� ������� ������, ��������, ���� ������ ���� ���������� ����� � ������ �����. �� ����� ������ ����� � ���������� ������� ������������ ����� ����� ���� � �������, ���, ���, �� ���� � �������. �� �� � �� ������ � ������� ���������� � �������� � �����.
��� �� ����� "���������" � ����� "������" ������ ������������ �������� � �������� ��� ���� �� ���� �������� ����������� � �������� ������, �������, ���������, ��� �� ���� ������� �� �� ������� ������ �� ������ �� ����, ��� ���� �� ����� �������� ��� ��� ����?
��������
* ����� �������� �������, ������� ����� �����, ��������� �� ���� ���� ���� ������� ������, ���, ��� �����: "�������"; ������� "�����" � � ��� ������. �� ���, �����, ���������� ��������� ��������� ���� ������� �����. ��� je ����� �������� � ��� ���������, ��� ��� �� ���� ��������, �� ������ �������� ���, jep je ��� � ������
1. ����� ����, �. �. (�������), �-1/45, ��. 7.
2 Ibidem.
3. �� ������������ ����� ؞��������, �������� � ���������� �� ��������, ����� je ���� �� ���� � �������� ��������� �. ؞�������� �� ������ ����� ���������� �������������� ���������� � ������ ������ ������, ��� je ���� ������ ������ ������ (1956-60). ���������� ����� ������ ���������� �� ��������� ���������� ������� �������, ��� je ����� �� �� ��������� ���� ���� �� �������. � ������ je, �� ������ ����� ����� ����� ��������� ������ ������� ����������, ��� �� �� ������� ��������� 1934. �. a ��� je ���������� � - ����� ������! ��� ���� �� ������� �� ��� �����, �. �.
4. ��� �� ���������� ������ ����������� ��������� �� �������, ����� ���� 1948. �. ���� �� �� �� ������� ������� �������� ��� �� ������ � ������� ����������� ������. ����� �� "���������" �� ���� ��������� �����, ���� �� ���� �������������. ּ��������, ���������, � ������� ����������, � ���� ������ �� �� �������� ����.
5. ����� ����, �������, �� (�������), �-2, ���. ��. 43973. ��� ��� ��� ��� ������� ������ �� � ������, ����������� ������ ��� ����� ���������.
6. Ibidem.
7. Ibidem.
8. �����, �������, �� (�������), �-1, ���. ��. 41469.
9. �����, �� (�������), �-2, ���. ��. 418396.
10. Ibidem.
11. Ibidem.
12. Ibidem.
13. Ibidem.
14. �����, ��, �-3, ���. ��. 41999.
15. Ibidem.
16. Ibidem.
17. Ramadan Marmolaku, Albania and the Albanians, London, 1975, s. 3.
18. ����� ���������, "�����", ������, 1982. �. ���. 33-34.
19. Ibidem.
20. ����� �����������, ������� ���������� ���������� ���� � �������, ���������� ������� 1981, ���. 323-326.
21. ������� ���, ��. 23 �� 14. XII 1924. �. �. 364.
22. �� ���� ����, ����� ����, ����, �������, 1987, ���. 53. ���� ����� �� � ������� ���� ��� 80 ����� ����, � ������ �� �� � ������, ������ � �����; �������� �� �����-�������, ��� �� �������� ��� ������ �����. � ���� je ����� � �. ��� � ���� "������ ��������", ���� �. ����.
23. ������� �� ������ ������� �� ��������� �. �. ����� ������ ������������, ��� �� ���������, ��� ja ��� �� ����, ������� �� ���� ���� ���������� � ����� ������������. ������ ����� � �������, ���� ����� ���� ������� � ������� ������������� - �. �.
24. �� �������� ���������, ʜ��� � ������, �������, 1985. �., ���. 27. ��� je �������, �����, ��������� ������� �� �. ��������, ������� ���� I, �. 226 - �. �.
25. �� ���� ���������, ������-��������� ������ ���� ������ �� �������� ������� �� ����� �����, ���������, 1983. �., ���. 151.
26. �. �. ���������, � ������������ ������ � ����� ������� � ���������� ������, ������� ������� ������ �������, �. 48, �. 370.
27. ����� �������, ������� ����������� ��� ������������ ���������, ������� ���, ��. 19, 30. ��� 1932. �., �. 294-5.
28. �����, �. A. (�������) ���. ��. 42, �-2, ��. 42.937.
29. �����, �. �. �-2, ���. ��. 42.937.
30. �����, �. �. �-1, ���. 6�. 42.937. � � ��������� ������������ �. ؞��������, ���� ����. ���������� �. ����� �� � ���������� �������� �� ��������� ��������. ������, ����� ����� ������� � ���� ���� �� ��������� �� ������� � ������ ������� �������-��������, ������ �� ��������, �� ����� ����� ���� ����� �� �� �� ��� �� ���� ������. �� je ������ ����������� ������������ ������.
31. �����, �-1, ���. ��. 412580.
32. ���� ��������, ��������� �����������, ����������, ��. 552, �� 15. II11990. �.
33. Ibidem.
34. ���� ��������, �������� �������� ������� ��� ������������ �����������
������ � �������, �����, �����, ��. 5/1989. �.
35. ACC��, 55th meeting, 8 March 1989, Situation of human rights in Albania
The Commission on Human Rights.
36. ���������� � ���������� ����� �. ������� �� ��������� ����� � �����������, ������ �� � ������� ������������. ����� je ������� �� ������ ������� ����� ��� �� ������ �� ���� ������. ��� ������ �� �������������� ����������� �����, ����� �� ����� �� ���� - �. �.
Аутори | Језик | Фолклор | Историја | Уметност | Преводи | О Албанији | Библиографија | Линкови Насловна | Промена писма | Новости | Мапа | Контакт
|