Crkva
svetog uspenja Presvete Bogorodice u razdoblju od 1528-1938
Crkva Sv. Uspenja presvete Bogorodice nalazi se oko kilometar severno
iznad Krupnja, pored starog krupanjskog groblja, danas na granici sela
Lipenovića i grada Krupnja. Mesto gde se crkva nalazi zove se Dobri
Potok po selu Dobri Potok u kome se crkva nalazila po turskom popisu
iz 1528. godine. Tokom vremena izbrisalo se ime Dobri Potok jer
je dominiralo ime do sela Lipenovića.18
Ovo je prva krupanjska crkva jer u samom Krupnju u vreme Dubrovčana
postojala je katolička crkva Sv. Petra, a za vreme Turaka džamija.
Jedino mesto sklonjeno zbog istorijskih prilika bilo je Dobri Potok.
Tako su Krupnjani ovde sagradili crkvu, a do njega osnovali i svoje
prvo groblje.
Postanak crkve pripisuje se dalekim vremenima, ali mi nemamo pouzdanih
pisanih podataka o njenom podizanju. Po zapisima iz 1893. godine pominju
se u porti crkve ostaci ruševina neke stare crkve tzv. "bogumilske
crkve", ali danas tih tragova nema.19
Prvi pisani pomen crkve u Dobrom Potoku jeste u 16. veku gde se
u turskim defterima pominje 1528. godine pop Jovan Doselac sa sinovima
Vukanom i Jovanom. Godine 1548. pop Vladislav držao je u ruci baštinu
Bogoja Jovana, a 1595. godine baština Petra Martina20
nalazila se u ruci pop Jakova isto sveštenika crkve Dobropotočke.
Godine 1600-1604. ističu se žitelji sela Dobri Potok - pop Paun
i Aleksa. U to vreme crkva Dobropotočka nalazila se u okviru Zvorničke
eparhije.21
![](images/img_002.jpg) |
Dobri
Potok 1920. godine - Muzejska zbirka A. Đ. Krupanj
|
Nažalost, u periodu austrijske vladavine od 1718-1739. godine nemamo
nikakvih pisanih podataka o crkvi u Dobrom Potoku. Razlog tome jeste
što je samo deo Krupanjskog dikstrita pripadao Austriji (Bastav,
Bela Crkva, Mojković, Komirić, Brezovice, Bratačić, Stave, Krasava,
Likodra i Vrbić), dok Krupanj i ostala sela Turskoj. Otuda Dobropotočku
crkvu ne opisuje Dimitrije Ruvarac iako je dolazio u Belu Crkvu.
Nije mogao preko granice u Tursku oblast.22
U periodu do 1771. godine crkva u Dobrom Potoku je spaljena od Turaka.
O ovome nam govore tragovi ugljenisanog drveta pronađenih prilikom
kopanja oko samog hrama, kao i tragovi izgorelih greda u zidovima
samoga hrama. Po ovome zaključujemo da je crkva bila ozidana kamenom,
a da je samo drvena konstrukcija izgorela.23
U samom hramu s jedne i druge strane vrata nalaze se dve ploče
na kojima su upisane godine i tekst o obnovi hrama. Prva je iz 1771.
godine, a druga iz 1821. godine. Nažalost. i jedna i druga ploča
su nepažnjom majstora osamdesetih godina ovoga veka uništene.
Godine 1826. u crkvi je postavljen novi ikonostas koji je do danas
sačuvan. Dveri u Krupnju, a ikone u riznici.
U tevterima arača Rađevskih nahije Podrinjske 1831. godine pominju
se sveštenici crkve Dobropotočke pop Sima koji živi u Brštici i
pop Ćirko koji živi u Lipenoviću, a koji je iste godine umro.24
Godine 1833. Rađevina i Jadar su zahvaljujući Knezu Milošu Obrenoviću
pridruženi Srbiji, a 1835. godine stvaranjem Šabačke eparhije od
šabačkog, valjevskog i podrinskog okruga Rađevina pripada ovoj eparhiji
sa sedištem u Šapcu.
Iz spiska "Protoprezvitera Rađevski u okrugu Podrinskom" iz 1836.
godine saznajemo da je u Dobropotočkoj crkvi služilo više sveštenika:
jerej Ćirko Tadić koji je živeo u Krupnju. Njega je rukopoložio Episkop
zvornički Gavril u Beloj Crkvi 10. septembra 1824, godine. Parohija
mu je bila Krupanj i Radalj; jerej Avakum Stanojević živeo je u Likodri.
Rukopoložio ga je Episkop zvornički Gavril 9. marta 1831. godine.
Parohija mu je bila Lipenović i Brštica; jerej Panta Krstić živeo
je u Cerovi. Rukopoložio ga je Episkop zvornički Gavril 25 marta
1826. godine. Parohija mu je bila Dvorska i Krasava.25
Tokom 19. veka od 1864-11898. godine sveštenik ove crkve bio je
Marko Jovanović.26
Za vreme ovoga sveštenika postavljen je novi ikonostas i urađeno
nekoliko ikona na platnu rad slikara Teodora Tatića.
Jedini sačuvani inventar crkve Dobropotačke pronašli smo u arhivu
crkve u Krupnju iz 1884. godine:
Inventar
Nepokretnog imanja Crkve Dobro Potočke u Srezu Rađevskom Okrugu
Podrinskom za 1884. godinu računsku
- Častna trpeza prosto rezana kamena 1
- Svećnjaka 3
- Zvonce od tuča 1
- Đezva za toplotu 1 tanjir 1 staklo 1
- Crepulja za žar 1
- Kadionica od pleka stara 1
- Kandilo od kositera 4
- Zavese od cica 3
- Čiraka velika drvena pred presto 2
- Ikona 12 drveni i 10 od artije uramljeni
- Čaršafa 3 od platna 1 od čoje 1 od štofa
- Kanta od pleha za krštenje dece 1
- Sto drveni prost za celivanje ikona 1
- Ormar nov za stvari crkvene 1
- Odežda zlatotkana sa širitom 1
- Stihar od plavog atlaza sa širitom 1
- Epitrahilj sa širitom 1
- Par narukvica sa širitima
- Pojas sa širitima zlatnim 1
- Darak za putir od štofa 1
- Darak od štofa sa širitima 1
- Evangelije plekom okovano 1
- Službenik1
- Triod 1
- Oktoiha 2
- Minej opšti 1
- Časlovac 1
- Pentikostar 1
- Apostol 1
- Zvono veliko teško 100 kila
1. Crkva od tvrdog materijala daskom pokrivena
2. Zvonara na direcima daskom pokrivena
17. maja 1884. godine
Tutor crkve Dobro Potočke u Krupnju Sima Milanović Todor Ivanović
Sveštenik Marko Jovanović
Predsednik Suda Ilija Petrović
![](images/img_003.jpg) |
Sofrašice
u Dobrom Potoku 1920. godine - Muzejska zbirka A. Đ. Krupanj
|
Po zapisima iz 1893. godine saznajemo da crkva ima pet duboreznih
krstova iznad ikonostasa, česmu sa dve cevi "Braće Jugovića", drvenu
zvonaru kao i zgradu gde se narod sastaje.27
Sve do 1907. godine Crkva Dobropotočka i crkva u Krupnju bile su
u zajednici. Te godine one su zvanično sudski podeljene. Po izgradnji
crkve u Krupnju 1842. godine iz Dobropotočke crkve je preneta polovina
inventara: barjak, ikone, sasude, knjige i dr. Sada je konačno podeljeno
deobom i crkveno imanje na dva dela.
Tokom prvog svetskog rata 1914. godine austrijska vojska nije oštetila
hram sem što su skinuli crkvena zvona sa zvonare i odneli ga sa
sobom. Kasnije, tek 1926. godine, kupljeno je jedno zvono, a 1935.
godine drugo zvono zauzimanjem sveštenika Petra Grujučića za vreme
koga je 1930. Godine zatvorena priprata. 28
Osnivanje crkve po zapisu iz 1893. godine
![](images/img_004.jpg) |
Obnova
crkve 1932. godine u Dobrom Potoku - Muzejska zbirka A. Đ.
Krupanj
|
"Ova crkva bila je namenjena: da se podigne na visu "Lazarici" J.
I. iznad v. Krupnja i, tome je mestu naime obeležio prostor, i postavio
signale: paliv' kandilo, obnoć uoči otpočinjanja rada, svi znaci neimarstva
budu uništeni, a kandioce nestane sa oltarskog mesta. Zorom je nastalo
traganje, i posle pola časa hoda, nađu goruće kandilo na mestu -
gde je oltar današnje dobropotočke crkve. Verovanje je vladalo: da
ova promena, Božijom promišlju izvršena, a kandilce da su ga anđeli
preneli na Bogo-određeno mesto. Zato što je mesto bilo u potoku,
i dobro sklonito, prozvana je crkva: "Dobro-potočka".
Arhiv Matice srpske, M. 9034,
Mihajlo P. Vasiljević 1893. godine
Osnivanje crkve po crkvenom letopisu
"Po predanju pojedinih seljaka vele: da je ova crkva trebalo da se
podigne u selu Banjevcu - preko puta sela Lipenovića, na najvišem
mestu i da su je Nemanjići počeli da grade. Prvo je donet prestoni
kamen za žrtvenik - ali za jednu noć on je odatle odnešen zajedno
sa čirakom i svećom na ovo mesto gde je današnja crkva. Tako je bivalo
i sa ostalim materijalom, da što se danju donese u Banjevcu, da ga
nešto noću odnese u Lipenović. Gde je ovaj materijal nošen niko
nije znao, a narod je sa zebnjom pratio ovo čudo, adi niko nije smeo
noću da ostane i da pripazi. Tako je trajalo nekoliko dana, dok
jednog dana neki čobani nisu naišli na prestoni kamen, sveću i litar
vina. Svi su se složili da je ovo Božije proviđenje naredilo da tu
hram - dom molitve bude u Dobrom Potoku.
Iz letopisa crkve, zapisao
sveštenik Dragan Dimitrijević
Osnivanje crkve po sećanju starih krupnjana
Crkva u Dobrom Potoku počela je da se gradi u Lazarici, ali što
god majstori za dan ozidaju ono uveče nestane. Onda su krupnjani
tražili temelje, ali ih nađoše tek uveče, zahvaljujući upaljenom kandilu,
pored jednog potoka gde je i danas. Tako su dalje prestali da je
grade u Lazarici i podigli su je na dobrom mestu - tamo gde je Bog
hteo.
Vasiljević Jela 1896, Krupanj
Vasiljević V. Bosiljka 1904, Krupanj
Popović Katarina, 1909, Krupanj
Gošić Milica, 1917, Krupanj
O imenu Dobropotočke crkve
![](images/img_005.jpg) |
3.
Solunci iz Rađevine sa sveštenikom Petrom Grujičićem 1932.
godine u Dobrom Potoku - Muzejska zbirka A. Đ. Krupanj
|
Po jednome, ovu je crkvu jednovremeno zidao jedan od Nemanjinih
sinova - dok je drugi podizao Belu Crkvu, a kad su obe bile sazidane,
braća su se pitala:
- Kako je tvoja crkva?
- Sklonita je, u Dobrom - potoku! A tvoja?
- Moja crkva je u ravnici, bela kao sneg, tako da se iz velike
daljine može videti!
Arhiv Matice srpske, M. 9034
Mihajlo P. Vasiljević 1893. god.
Po crkvenom letopisu
Dobri Potok - po predanju, narod veli da je se u istom vremenu zidala
crkva u Dobrom Potoku i Beloj Crkvi. Jednoga dana sreli su se majstori
i jedne i druge crkve na mestu "Stojšine vodenice i tu su se pozdravili,
upitali za zdravlje, a posle pozdrava upitali su se kako je sa radom
crkve i dokle su stigli. Kad su upitali majstore iz Potoka, kako
je sa vašom crkvom, a oni odgovoriše "Dobro". Zato ona dobi naziv
Dobri Potok. A ovi upitaše dokle stigoste vi sa vašom crkvom, a
oni odgovoriše: "Vala mi našu ubelismo".
Iz letopisa crkve, zapisao
sveštenik Dragan Dimitrijević
Dobropotočke mošti
Kada su tridesetih godina obnavljali crkvu, tada se menjao i ikonostas
u crkvi Dobri Potok. Crkvenjak i pojac kada su podigli i poslednju
gredu ikonostasa koja je ležala do poda, ugledaju u podu ispod same
grede ljudsku ruku - mošti. Mošti su bile samo šaka sa prstima do
lakta, potpuno suva sa kožom. Ovi su se našli u čudu zajedno sa
sveštenikom. Odlučiše da ruku sahrane, odmah tu u groblje, i tako
učiniše. Ali kad su crkvenjak i pojac došli svojim kućama u toku
noći stade ih nešto daviti - lepo osećaju da ih nečija ruka davi,
a glas iz dubine viče: "Vratite me gde mi je mesto!". Celu noć oka
nisu sklopili, pa kad svanu, otrčaše svešteniku u Krupanj te mu sve
ispričaše zapomažući, da neće dočekati živi noć. Pošto se začudiše,
jer je sveštenik isto tako prošao, oni je ponovo iskopaju, prekade,
pa Je polože ispod časnog prestola u oltar crkve. Više im se nije
ništa desilo, a mošti su i danas danju na istom mestu.
Jela Vojinović 1896, Lipenović
Milan Gošić 1907, Lipenović
Boško Jugović 1914, Beč
Ankica Petrović 1919, Krupanj
Čudo u Dobrom Potoku
![](images/img_008.jpg) |
Bilo je to na svetog Arhanđela Mihajla Šestokrilca, hiljadu devestodvadeset
i neke godine na službi u Dobrom Potoku. Naroda se skupilo mnogo
jer praznik je, a i selo slavi svog sveca. Pre službe, taman je
crkva okađena, a u crkvi se pojavi devojka u beloj 'aljini, dugoj
kosi, bosa. Narod se začudi kad je vide, a ona priđe popu Peri i
upita ga može li prvo grešne da istera iz crkve. Pop Pera začuđen
ne mogade ništa reći, već samo klimnu glavom. Ona se tad okrenu
prema narodu i reče: "Ja moram da isteram prvo grešnike iz ove crkve".
Narod se zbuni i uskomeša, na ove njene reči. Ona nastavi, "Jedan
od grešnika si ti!" i pokaza na oca popa Pere. "Pa, ti ženo!", -
pokaza na jednu ženu iz Pantića, iz Brštice. "Pa, ti...!" - pokaza
na jednu ženu iz Đukića iz Lipenovića. Narod se još više uskomeša,
pa zbunjeno upita što su oni grešni. A ona odgovori: "Ti, pokaza
popovom ocu, grešan si jer si platio čoveku, da ti ubije sinovca,
a potom si ga bacio u bunar. Ti ženo, pokaza na ženu iz Pantića,
gataš, a time drugima praviš zlo. Da si prestala to da radiš i od
danas da postiš svaku sredu i petku, pogotovo ponedeljak. A ti ženo,
pokaza na ženu iz Đukića, ti si se ogrešila jer si u bežaniju prvoga
rata pobegla, a ostavila živo muško dete u kolevci. Dete ti je umrlo,
kad su Švabe ušle u tvoju kuću i videli da ti je dete mrtvo oni
su ga saranili pod krušku u tvom dvorištu. Kad je sve ovo izrekla
narod je zanemio od čuda, a jedan od Teovanovića iz sela viknu:
"Ma ljudi, nemojte slušati božiju ludu". Na to mu ona odgovori: "Videćeš
ti čoveče ko je božija luda. Setićeš se ubrzo mene". To je rekla,
izašla iz crkve i nestala.
I tačno bi za popovog oca, jer o tome se šuškalo po selu. I tačno
bi i za onu gataru iz Brštice. A i za ženu iz Đukića jer kad je
došla kući, ispod kruške je iskopala kosti svojeg mrtvog čeda.
Posle tri dana od ovog čuda onaj Teovanović što reče da se ne sluša
božija luda, poranio je da ispeče još nešto rakije što mu je ostalo
i nekim čudom zapali se i poče da gori. On je vikao svoje ukućane
u pomoć ali oni spavaše mrtvim snom tako da ga ne čuše. Čule ga
komšije, te su dotrčale da ga gase.
Čiča je posle još dugo živeo ali se mučio dosta od onih zadobijenih
opekotina.
Vojinović Jela, 1896, Lipenović
Teovanović Milorad, 1906, Lipenović
Crkva Sv. Uspenja Presvete Bogorodice u Dobrom Potoku je jedna od
najstarijih u Podrinju, a opstala je zahvaljujući velikom trudu i
radu parohijana i svešteoslužitelja. Svaki sveštenik je ostavio pečat
svoga rada u izgradnji, renoviranju ili održavanju postojećeg, tako
da danas ko god je poseti sa puno lepih uspomena poželi da opet
dođe. A ona, stara lepotica, stidljivo skrivena ispod stoletnih lipa,
čeka već petsto godina na nas, a daće Bog i na one koji će doći.
Na ulazu u ograđenu portu od tesane hrastovine upletene jasenovim
prućem stoje dve kapije. Mala i velika kapija na drvenim stubovima
pokrivene šindrom. Na svakoj kapiji stoje po tri krsta, a ispod
krova po jedna dvostrana ikona koja prestavlja Uspenja Presvete Bogorodice.
Ispred male kapije, koja je odmah do hrama, su dve ploče. Jedna
je postavljena u spomen Knjazu srpskom Milošu Obrenoviću koji prisjedini
Krupanj i Rađevinu Kneževini Srbiji 1834. godine, a na drugoj ploči
predstavljen je istorijat crkve.
Lepotu crkve ističe drveni krov od suve hrastovine "pokriven šindrom"
na kojem dominiraju dva krsta. Bela fasada ističe drvenu pripratu
satkanu od hrastovih šašovaka i duboreza tipične rađevske ornametike.
Iznad crkve je zvonara, a ispred crkveni dom. U prizemlju crkvenog
doma je sala sa kuhinjom, a na spratu etno-muzej "Zadužbina sveštenika
Aleksandra Đurđeva".
Iza crkvenog doma pod zemljom uklesana u stenu sa nekoliko hodnika
nalazi se kapela Sv. Velikomučenika Prokopija koja je stalno otvorena.
Tu je i hektar uređenog groblja gde počivaju većim delom zemni ostaci
starih krupljana, a manjim seljana iz Lipenovića.
Ispod crkve nalazi se česma "Braće Jugovića" koja se pominje još
u prošlom veku. A na zidovima podzide uzidano je nekoliko ploča
u spomen: Harambaši Đorđu Obradoviću Ćurčiji koji podiže Rađevinu
na ustanak 1804. godine; Knezu Krsti Ignjatoviću, vojvodi rađevskom,
branitelju Krupnja od Turaka od 1804-1812; Vojvodi Maksimu Krstiću,
branitelju Krupnja od 1809-1813; Sreskom načelniku kapetanu Petru
Radojloviću, koji iseli Turke i razruši Soko-grad 1862. godine.
Portu crkve krase stoletne lipe a ispod njih desetine sofri otkrivenih
i pokrivenih koje su postavili domaćini parohijani za odmor svakoga
ko kroči u ovo mesto koje krasi dom Božiji.
Ovu parohiju čine: selo Lipenović, selo Cerova, selo Kostajnik,
selo Brštice i deo Krupnja.
Vašari su na Vaskrs, Petrovdan (kada je nadigravanje za dukat) i
Velika Gospojina.
Sveštenoslužitelji
29
- Sveštenik Jovan Doselac 1528. godine
- Sveštenik Vladisav 1548. godine
- Sveštenik Jakov 1595. godine
- Sveštenik Paun 1600-1604. godine
- Sveštenik Aleksa 1600-1604. godine
- Sveštenik Sima 1(831. godine
- Sveštenik Ćirko 1831. godine
- Sveštenik Avakum Stanojević 1836. godine
- Sveštenik Panta Krstić 1836. godine
- Sveštenik Ćirko Tadić 1836. godine
- Sveštenik Ćirko Popović 1840-1843. godina
- Sveštenik Avakum Popović 1840-1854. godine
- Sveštenik Marko Jovanović 1864-1898. godine
- Sveštenik Milivoje Plavšić 1898-1912. godine
- Sveštenik Petar Grujičić 1912-1932. godine
- Sveštenik Tihomir M. Petrović 1930. godine
- Sveštenik Kosta Novosiljcev 1933. godine
- Sveštenik Velizar Jocić 1934-1935. godine
- Sveštenik Sreten Todorović
- Sveštenik Jeromonah Andronik
- Sveštenik Dragojlo Ilić 1936-1953. godine
- Sveštenik Živojin Panić 1953-1955. godine
- Sveštenik Dragan Dimitrijević 1955-1963. godine
- Sveštenik Petar Ilić 1963-1970. godine
- Sveštenik Momčilo Vasiljević 1970-1980. godine
- Sveštenik Radenko Vasić 1980-1995. godine
- Sveštenik Aleksandar Đurđev 1995-
![](images/img_020.jpg) |
![](images/img_021.jpg) |
![](images/img_022.jpg) |
Sveštenik
Protojerej Petar Grujičić 1918. godine
|
Sveštenik
Protojerej Dragojlo Ilić
|
Sveštenik
Protojerej Dragan Dimitrijević
|
![](images/img_023.jpg) |
![](images/img_024.jpg) |
![](images/img_025.jpg) |
Sveštenik
Protojerej Momčilo Vasiljević
|
Sveštenik
Radenko Vasić
|
Sveštenik
jerej Aleksandar Đurđev 1995 godine
|
![](images/img_026.jpg) |
Crkva
u Dobrom Potoku podužni presek
|
Crkva Sv. Uspenja Presvete Bogorodice je jednobrodna građevina tj.
ima oblik malo izduženog pravougaonika sa polukružnom apsidom.
Hram je u osnovi dužine 17 m a širine 5,80 m. Pokrivena je visokim
strmim krovom od šindre visine 8,50 m. Tehnika današnjeg pokrivanja
jeste putovanje, dok je stara šindra bila u sistemu šašovaka. Po
svojoj arhitekturi liči na naše crkve brvnare.
Niski obimni zidovi su od lomnjenog pritesanog kamena krečnjaka i
sige koja prati obavezno uglove i svodove vrata i prozora. Omalterisana
je spolja i iznutra.
![](images/img_027.jpg) |
Crkva
u Dobrom Potoku osnova
|
Nekadašnji trem na drvenim stubovima zamenila je drvena priprata
zatvorena 1930. godine. Ulaz u hram čini otvor sa svodom - nekadašnja
ulazna vrata. Pod hrama nekada je bio popločan ciglom, a danas ga
zamenjuju betonske pločice. Ispred ikonostasa u podu nalazi se amvon
od tesanog belog polumermerana kojem je urezana šestokraka zvezda
ime Nedeljko i godina 1858. Ime se odnosi na majstora koji je otesao
i postavio isto tako od polu mermera ploče poda oltara.
Crkva ima dva prozora. Jedan na istoku u oltaru, a jedan do ikonostasa
na južnoj strani. Vrata danas postoje samo jedna dok su nekada pored
zapadne strane postojala i na južnoj strani ali su, ne zna se kada,
zazidana.
![](images/img_028.jpg) |
Crkva
u Dobrom Potoku poprečni presek
|
Sačuvan je kompletan stari ikonostas iz 1826. godine. Njega su sačinjavale
dve prestone ikone, dveri, nadverje i pet velikih duboreznih krstova
koji su stajali na vrhu ikonostasa. Tri ikone slikane na drvetu
ovoga ikonostasa nalaze se u crkvenoj riznici. Dveri su otkupljene
za crkvu u Krupnju 1842. godine i nalaze se u njoj.
Na carskim dverima, u dva veća ovala, predstavljene su Sv. Blagovesti,
dok su u gornjim i donjim medaljonima sedeće figure jevanđelista. Uz
donji rub srednjeg medaljona, ispod figure Sv. Arhanđela Gavrila, nalazi
se zapis priložnika. "Siju dveri otkupi rab božiji Petar Filipović
od sela Banjevca sebi i domu za zdravlje". Uz donji rub drugog srednjeg
medaljona, ispod figure Sv. Blagovesti, nalazi se zapis otkupljivača
i priložnika: "Siju dveri otkupi rab božiji Jevto Milutinović od
sela Banjevca od Dobri Potok crkve sebi i domu za zdravlje + usopšoj
Milutin i Kuruna". Polja oko medaljona čine raznobojni cvetovi.
Ove dveri su rađene 1826. godine. Identične dveri iz iste godine
nalazile su se u crkvi Sv. Vaznesenja u Cvetulji, danas u muzejskoj
zbirci A. Đurđeva u Krupnju, a slične u manastiru Tronoša i drugim
crkvama Podrinja. Sve nas upućuje da je njihov ikonopisac Mihajlo
Konstantinović rodom iz Bitolja.
![](images/img_029.jpg) |
Crtež
krstova na ikonostasu 1893. godina
|
Od pet velikih drvenih krstova ikonostasa danas su sačuvana samo
dva. To su duborezni krstovi veličine 100x130 i 100x115 cm. Skicu
ovih krstova od kojih se na sredini postojećih nalazilo raspeće
Spasiteljevo ostavio nam je sreski pisar iz Krupnja 1893. godine.
Današnji ikonostas urađen je 1970. godine. Plan za ikonostas izradio
je dr. Dragomir Tadić arhitekta iz Beograda. Ikone naslikao akademski
slikar Živko Stojisavljević profesor iz Beograda, a duborez za ikonostas
izradio je Blagoje Mitrović stolar iz Valjeva.
Današnji ikonostas čine dve prestone ikone: "Presveta Majka Bogorodica
sa Hristom" i "Gospod Isus Hristos"; dveri na kojima su predstavljene
"Blagovesti" i đakonska vrata na kojima su "Arhanđel Mihajlo" i
"Sveti Jovan Krstitelj".
Bogatstvo ove crkve čine ikone. Jedan broj ikona nalazi se u samom
hramu, jedan u crkvenoj riznici, a najveći deo prenet je u crkvu,
u Krupanj 1842. godine kao i veliki broj sasuda i knjiga. Međutim,
sve ikone iz Krupnja odneo je muzej Šapca 1953. godine, a tamo se
danas nalaze samo tri ikone, dok su ostale ikone nestale.
![](images/img_030.jpg) |
Crtež
krstova na ikonostasu 1893. godina
|
Obostrana ikona sa litije, rad ulje na platnu 16x55 cm, sa jedne
strane je predstavljeno "Sv. Krštenje Hristovo u Jordanu", a na drugoj
strani "SV. Georgije". U donjem delu ikone je potpis ikonopisca:
"Grigorije Zograf 1790. meseca maja, 10". Ikona se nalazi u šabačkom
muzeju.
Ikona "Sv. Toma proverava Hristove rane" zavetinska slava sela
Lipenovića. Rad je tempera na dasci 31x22,5 cm 18. vek. Ikona se
nalazi u šabačkom muzeju.32
U samom hramu nalazi se šest ikona, rad ulje ia platnu, veličina
55x70 i 50x70 cm, ikonopisca Teodora Tatića 1870. godine. To su
ikone "Sv. krštenje Gospodnje", "SV. Ignjatije Bogonosac", "Sv. Jovan
Preteča" i "Sv. Petar i Pavle". Ispod svake ikone je potpis ikonopisca
"olovo Teodor Tatić leta 1870". Ove ikone su bile u vrlo lošem stanju
s obzirom da su bile skinute sa svojih drvenih ramova, a likovi
slabo vidljivi. Posle čišćenja i konzervacije pokazale su svoju lepotu.
![](images/img_031.jpg) |
Unutrašnjost
hrama danas
|
Ikona ulje na platnu 55x70 cm, nepoznatog ikonopisca iz polovine
19. veka, nalazi se na južnom zidu hrama. Na njoj su predstavljeni
"Sv. Nikola i Arhanđel Mihajlo".
Ikona, ulje na platnu 100x70 cm, nepoznatog ikonopisca iz druge
polovine 19. veka nalazi se u priprati. Na njoj je predstavljena "Sveta
mati Petka Paraskeva".
Na spoljnoj strani priprate nalaze se dve ikone 60x30 cm, ulje na
bakarnom limu, s početka veka, nepoznatog ikonopisca. Na njima su
predstavljeni "Sv. Sava" i "Sv. Nikola".
![](images/img_032.jpg) |
![](images/img_033.jpg) |
Sv.
Nikola i Sv. Arhanđel Mihajlo 19. vek nepoznati autor
|
Sv.
Ignjatije Bogonosac 1870. godina Teodor Tatić
|
![](images/img_034.jpg) |
![](images/img_035.jpg) |
Sv.
Krštenje Hristovo na reci Jordanu 1870. Teodor Tatić
|
Sv.
Nikola i Sv. Petka Paraskeva 1870. Teodor Tatić
|
![](images/img_036.jpg) |
Arheološki
nalazi
|
1. Fragmenti srednjevekovne keramike pronađeni prilikom arheološkog
iskopavanja oko crkve.
2. Okrugla izrezbarena ploča od legure - ukrasni deo konjske opreme
17. vek. Pronađena prilikom arheološkog iskopavanja.
3. Diskos od olova 17. vek. Pronađen prilikom arheološkog iskopavanja.
4. Veliki ključ od kovanog gvožđa 18. vek. Pronađen prilikom arheološkog
iskopavanja.
5. Austrijski srebrnjak iz 1784. godine. Pronađen prilikom arheološkog
iskopavanja.
![](images/img_037.jpg) |
Kašičica
za pričest 18. vek
|
6. Kašičica za pričest, srebro - 18. vek. Dužina 13,5 cm.
![](images/img_038.jpg) |
Zvezdica
18. vek
|
7. Zvezdica, srebro - 18. vek. Ugravirane šare sa prednje strane.
Sa zadnje strane urezan natpis "Zvezdica priloži Nikola Milošević
iz Radojevića".
![](images/img_039.jpg) |
Krst
ručni 18. vek
|
8. Krst ručni celivajući. Drvo, rezanje, legura, livenje, pozlata
i polu drago kamenje. Sredina 18. veka. Veličina 11,5x6,5 cm. Na
prednjoj strani drvenog krsta prikazano je Raspeće Hristovo, a na
krajevima krakova u pravougaonim nišama poprsja četvorice jevanđelista.
Na drugoj strani prikazano je Krštenje Hristovo, a na krajevima jevanđelisti
kao i kod Raspeća. Krst drveni nije precizno rezbaren. Oko okova
sa tri strane krasi poludrago kamenje.
![](images/img_040.jpg) |
Kutija
za miro 18. vek
|
9. Kutija za miro, Rusija - 18. vek. Rađena je od posrebljenog mesinga
u obliku malog hrama sa krovom i pročeljem koje se otvara. Prednja
strana ukrašena je ugraviranim motivom Raspeća Gospoda Isusa Hrista.
Iznad Raspeća je šestokraka zvezda u kojoj je oko. Bočne strane
nisu ukrašene. Na vrhu je ruski krst. Visina kutije je 14 cm, sa
osnovom 10x5 cm.
![](images/img_041.jpg) |
Antimis
18. vek
|
10. Antimins datira s početka 18. veka. Na njemu je zapis "Sej Boženstveni
Antimis napečata se u vreme Preosvećenog Gospodina Pavla Nenadovića
Pravoslavna Arhiepiskopa Karlovačkog.
![](images/img_043.jpg) |
Kadilo
19. vek
|
11. Kandilo od bronze, serijski rad - početak 19. veka. Rađeno od
livenih delova sa istovetnim predstavama Raspeća Hristovog, spojenih
zakovanim elementima. Uz gornju ivicu na tri mesta i pri dnu zakačeni
karikom vise liveni krstovi sa reljefnom predstavom Raspeća. Prečnik
gornjeg otvora je 6,3 cm, prečnik dna 5 cm visina kahdila je 11 cm.
12. Kandilo od bronze serijski rad - početak 19. veka. Rađeno od
livenih delova, pet istovetnih na kojima ima po 16 pravougaonih
otvora. Za dno je prikovan krst. Širina gornjeg otvora je 6 cm, visina
8 cm, a dno 5 cm.
![](images/img_042.jpg) |
Krst
prestoni 19. vek
|
13. Krst prestoni. Drvo rezanje, srebro, livenje, filigran - početak
19. veka. Dimenzije 28,5x10 cm. Stopa je okrugla, stepenasta, ukrašena
biljnim ornamentom. Nožica je kružnog preseka na sredini sa prstenastim
nodusom. Krst je ravan. okovan i ukrašen filigranom. Svuda okolo
krsta su bogate filigranske palmete koje prave venac. Drveni krst
je veoma oštećen i sao se razaznaje Raspeće Hristovo.
![](images/img_045.jpg) |
Krst
ručni 19. vek
|
14. Ručni drveni krst celivajući - polovina 19. veka. Veličina 12x6,5
cm rezbaren predstavom Raspeća.
![](images/img_044.jpg) |
Krst
sa felona 19. vek
|
15. Krst sa felona, srmani vez 27x27 cm - polovina 19. veka.
![](images/img_047.jpg) |
Kašičica
za pričest 19. vek
|
16. Kašičica za pričest, posrebljeni mesing, ugravirana biljna ornametika
18 cm - polovina 19. veka.
![](images/img_046.jpg) |
Krst
proskurnik 19. vek
|
17. Krst proskurnik (deo). Bronza, livenje, polovina 19. veka - Rusija.
Krst veličine 10,5x5,5 cm. Na prednjoj strani u centru je raspeće,
a okolo dopojasne predstave četvorice jevanđelista. S druge strane
predstavljeno je Sveto Krštenje Gospoda Isusa Hrista, a okolo su opet
jevanđelisti. Nedostaje proskurnik.
![](images/img_048.jpg) |
Antimis
19. vek
|
18. Antimins sa natpisom "Antimis osvećen od Episkopa Šabačkog Joanikija
u crkvi šabačkoj 1850. godine".
![](images/img_049.jpg) |
Putir
1900. godina
|
19. Zvezdica, mesing- kraj 19. veka.
20. Kandilo, bronza- kraj 19. veka. Predstave životinjske i biljne
ornamentike.
21. Čiraci, mesing, livenje- 19. vek.
22. Antimins sa natpisom "Osvećenje ovog antimisa obavi Preosvećeni
Teodosije Arhiepiskop Beogradski i cele Srbije u hramu Simeona Mirotočivog
u Beogradu 7 oktobra 1883. godine".
23. Putir, srebro, livenje. Ugraviran tekst "Priloži crkvi Dobropotočkoj
Đorđe P. Radojlović 1900. godine".
24. Putir, posrebljen, livenje. Ugraviran tekst "Aleksa M. Stanić
i supruga Jelena priložiše Dobropotočkoj crkvi 1901. godine".
![](images/img_050.jpg) |
Prestoni
krst 1906. godine
|
25. Prestoni krst, livenje, posrebljeni mesing, emajl, 42x17 cm.
Ugraviran tekst "Prilog crkvi Dobropotočkoj Aleksa Stanić i supruga
Jelena 1906. godine".
Ikone
![](images/img_051.jpg) |
Triptih
19. vek
|
26. Grafika sa predstavom "Sveti Dimitrije" 1807. godina - oštećena.
27. Triptih. tempera na dasci, 30x19 cm, bez stranica. Predstavljena
Presveta majka Bogorodica sa Hristom u rukama. Iznad dva anđela
- 19. vek.
28. Triptih, tempera na dasci, 27,5x17 cm. Predstavljena Presveta
Bogorodica sa Hristom u rukama. Stranica desna 23x8,5 cm sa predstavom
Sv. Nedelje - 19. vek.
29. Triptih, tempera na dasci, 27,5x18 cm. Predstavljena Presveta
Bogorodica sa Hristom u rukama. Stranica leva, 25x9 cm Sv. Varvara.
stranica desna sprana - 19. vek.
30. Stranica triptiha 24x9 cm, Sv. Nedelja- 19. vek.
![](images/img_052.jpg) |
Triptih
19. vek
|
31. Stranica triptiha, tempera na dasci, 26x11,5 cm. Predstave
Sv. Stefan, Sv. Kozma i Damnjan i Sv. Dimitrije - 19. vek.
32. Prestona ikona "Presveta Bogorodica sa Hristom u krilu sedi
na prestolu". Tempera na dasci, 43x63 cm iz 1826. godine. U donjem
delu zapis: "Ovu ikonu otkupi rab božiji Stojan Vasić i Mićo od
sela Tršnjice sebi i domu za zdravlje leta 1826".
33. Prestona ikona "Gospod Isus Hristos sedi na prestolu". Tempera
na dasci, 46x63 cm iz 1826. godine. U donjem delu zapis "Leta 1826
Ovu ikonu otkupi rab božiji Petar Mitrović od sela Banjevca sebi
i domu za zdravlje".
![](images/img_053.jpg) |
Prestona
ikona Presvete Majke Božije 1826. godina
|
34. Nadverje "Sveta Trojica". Tempera na dasci, 90x70 cm iz 1826.
godine. U donjem delu zapis: ..Siju ćemer otkupi rab božiji Stefan
i Spasen od sela Culina sebi II lomu za zdravlje".
35. Ikona "Gospod Vsedržitelj. Tempera na dasci, 28x22 cm -Rusija.
Polovina 19. veka.
36. Ikona "Pokrov Presvete Bogorodice". Ulje na dasci, 30h21 - druga
polovina 19. veka.
![](images/img_054.jpg) |
Prestona
ikona Gospoda Isusa Hrista 1826. godina
|
37. Ikona "Raspeće". Tempera na dasci, 40x32 - Rusija prva polovina
19. veka. Ruska šematizovana ikona. rad serijskih radionica. U četiri
polja nalaze se: Bogorodica sa Hristom, Sv. Nikola. arhanđel Mihajlo
i sv. Georgije. U sredini Raspeće u crvenoj pozadini.
Stare
knjige
![](images/img_055.jpg) |
Nadverje
1826. godina, i ikona Gospoda Vsedržitelja iz 19. veka
|
38. Oktoih, štampan u Moskvi u 18. veku, bez korica 16,5x10 cm.
Prvi zapis "1821. godina". Drugi zapis na kraju "Čiju knjigu otkupi
od Jereja Sime za dom svoj za 40 groša M. Pov". Treći zapis pa krajnjem
listu ..Jerej Avakum Popović iz Likodre".
39. Šestodnjevje, štampano u Moskvi 1762. godine, sa drvenim koricama
u kožnom povezu. 21x16. Zapis u sredini knjige ..28. III 1897. godine
Vlajko Popović i Olga učitelji iz Krupnja pevali na bdeniju".
40. Mjesecoslovlje štampano u Moskvi u 18. veku, sa drvenim koricama
u kožnom povezu, 17,5x10 cm. Zapis: "Jereja Popa Avakuma Popovića
iz Likodre 1840. godine"
41. 'Trebnik štampan u Moskvi 1770. godine, bez korica, oštećen.
42. Apostol štampan u Moskvi 18. vek, bez korica, oštećen.
![](images/img_056.jpg) |
Ikona
Pokrov Presvete Bogorodice 19. vek
|
43. Akatist, štampan u Moskvi 1780. godine, sa drvenim koricama
u kožnom povezu. 17x21 cm. Zapis: ..Čiju knjigu priloži Đedo Šibčić
rodom iz Crne Gore, a duže vreme živi u Krupnju".
44. Psaltir, 19. vek, oštećen.
45. Irmologija, štampana u Beogradu 1837. godine, sa drvenim koricama
presvučena kožom, 25,5x17,5 cm. Na prvoj strani zapis "Sija knjiga
Jermologija, otkupi je rab božiji Sava Nikolić žitelj Planine i priloži
je svome parohu svešteno jereju Ćirku Popoviću vo crkvi dobropotočkoj
vosuščija uspenija Bogorodičina Sebi n svome domu za zdravlje 22
Jula 1840 godine u Krupnju". Crtež glave sveštenika.
46. Služebnik štampan u Beogradu 1838. godine, sa drvenim koricama
u kožnom povezu. 22x17 cm. zlatotisk.
![](images/img_057.jpg) |
Ikona
Raspeće 19. vek
|
47. Minej opšti, štampan 1862. godine u Moskvi, karton presvučen
kožom, 25x16 cm.
48. Molbeno pjenije, štampano u Beogradu 1868. godine, oštećeno
sa zapisom "Siju knjiga jest Molbeno pjenije, priloži je Marko Grujičić
iz Velike Reke, (Srez Azbukovački, svetom hramu crkvi dobropotočkoj,
srez Rađevski za spome Počivšem svom đedu Gruici, a sebi n svome
domu za zdravlje, 28. marta 1868. godine u Krupnju".
49. Časoslov. štampan u Beogradu 1871. godine. karton presvučen
kožom. 19x13 cm.
50. Jevanđelje, štampano u Moskvi 1896. godine, drvene korice okovane
mesingom. 26,5x20 cm. Na prednjoj strani u okruglom medaljonu liveizem
predstavljeno je ,,Sv. Vaskrsenje Gospoda Isusa Hrista". a u četiri
medaljona u uglovima jevanđelisti. Zapis .,15. avgusta 1899. godine.
Dobri Potok. Ovo sveto Evanđelje priložiše Dobro - potočkoj Crkvi
ovi priložnici:
1. Obren Jakšić trgovac iz Cerove: 10 dinara
2. Bogosav Petrović zem. iz Lipenovića 10 dinara
3. Milan Živanović zem. iz Lipenovića 10 dinara
4. Risto Đukanović zem. iz M. Zvornika 5 dinara
5 . Miloje Ž. Plavšić sveštenik brštički 5 dinara
6. Todor Kostić sarač iz Krupnja 2 dinara
7. Milovan Petrović žandarm iz G. Dobrića 2 dinara
8. Savo Vučenović maidarm iz Bosne 2 dinara
9. Milan Grujičić pisar opštinski Cerova 1 dinar
10. Jevto Vasiljević zem. iz Tolisavca 1 dinar
11. Sima R. Pantić meh. iz Krupnja 1 dinar
12. Ilija Lukić zem. iz Banjevca 1 dinar
13. Vlajko Popović učitelj iz Krupnja 1 dinar
14. Todor Ivanović opančar iz Krupnja 1 dinar
15. Svetislav Petrović iz Kržave 1 dinar
16. Panto Jovanović zem. iz Lipenovića 1 dinar
17. Mihajlo Gošić zem. iz Lipenovića 1 dinar
18. Petar Gajić zem. iz Banjevca 1 dinar
19. Marko Ivanović zem. iz Banjevca 1 dinar
20. Andrija Jovanović zem. iz Postenja 1 dinar
21. Ilija Vučićević zem. iz Brštice 0,50 para
![](images/img_059.jpg) |
Jevanđelje
19. vek
|
22. Bogosav Nikolić zem. iz Banjevca 0,50 para
23. Savo Polić zem. iz Uzovnice 0,50 para
24. Marko Grujičić zem. iz Banjevca 0.50 para
25. Sava Jovanović sveštenik iz Krupnja 0,50 para
26. Radisav Ranković zem. iz Postenja 0,50 para
27. Mijailo Živanović zem. iz Tomnja 0,50 para
28. Radosav Nikolić zem. iz Banjevca 0,50 para
29. Stanko Nikolić zem. iz Banjevca 0,50 para
30. Lazar Petrović zem. iz Rujevca 0,10 para
31. Maksim Pantelić zem. iz Tolisavca 0,20 para
32. Jovan Gošić zem. iz Lipenovića 0,10 para
33. Vukosav Vasić zem. iz Banjevca 0,20 para
34. Pavle Gajić zem. iz Banjevca 0,20 para 62,90
na drugu stranu
35. Cvetin Grujičić zem. iz Rujevca 0,10 para
36. Simeun Živanović zem. iz Tomnja 0,20 para
37. Ranko Ilić zem. iz Šljivove 0,50 para
38. Risto Ćirić zem. iz Rujevca 0,20 para
39. Danilo Tadić zem. iz Rujeva 0.20 para
40. Svetozar Ćirić zem. iz Rujevca 0,20 para
41. Milan Nestorović zem. iz Rujevca 0,20 para
42. Mihajlo Živanović iz Postenja 0,20 para
43. Mitar Andrić zem. iz Rujevca 0,20 para
44. Pavle Marković zem. iz Cerove 0,10 para
45. Milan Đ. Teovanović zem. iz Lipenovića 0,20 para
Gornji priložnici priložiše svega 65,20 dinara i slovima šezdeset
pet dinara dvadeset para dinarskih. Gornja suma izdata je ovako.
Dato za Sveto Jevanđelje 60. dinara " " telegrafsku uputnicu n to
na vrednost novaca i broj reči kao n 2 priznanice o istinitosti
pošiljke n poštarine Svetog Evanđelja 4.95 p. din. i 0,25. p. dinarskih
vraćeno i dato na tas crkveni.
Ovo Sv. Evanđelje kupljeno je i prikupljen je prilog za vreme popovanja
Miloja Ž. Pčlavšića sveštenika brštičkog.
20. avgust 1899. god Dobri Potok
Na zapadnoj strani, do crkvene porte nalazi se hektar starog krupanjskog
groblja. Ovo groblje, staro koliko i crkva, tokom vremena u potpunosti
je zaraslo i većim delom nepristupačno. Spomenici su vremenom oboreni,
jedan broj je zemlja pokrila, a drugi ljudska nemarnost skrnavila.
Imajući u vidu jednu bolnu crtu u srpskom narodu, a to je zaboravan
i primitivan odnos prema starim grobljima, odlučismo da 1995. godine
nešto promenimo i damo civilizacijski i hrišćanski primer ljubavi
prema mrtvima i njihovim grobnim belezima.
Uz veliku pomoć parohijana, mobom se pristupilo krčenju drveća i
sakupljanju razbacanih kamenih opsega, podizanju spomenika i njihovom
ponovnom usađivanju. Za godinu i po dana rada rezultati su bili izvanredni
na opšte zadovoljstvo svih. Iz groblja je izvađeno 350 kola kamena
i 70 kola panjeva. Podignuto je na stotine spomenika. Svaki spomenik
je usađen, ubetoniran, a oštećen saniran. Sva zemlja oko spomenika
je rasplanirana, posejana parkovska trava, koja se redovno održava
i ne dozvoljava korovu da raste.
Ovo je prvo krupanjsko groblje i u njemu leže zemni ostaci oko osamdeset
posto krupljana, a dvadeset posto seljana iz sela Lipenovića. Posmatrajući
u celini, svi spomenici na ovom groblju su vrlo zanimljivi, kako po
svom obliku i u ukrasima, tako i po različitom vremenu nastanka
i sadržaju sačuvanih nadgrobnih natpisa.
U najstarije spomenike na ovome groblju spadaju nadgrobni belezi
bez natpisa, skromno obrađeni od ovdašnje sige i krečnjaka. Na ovim
spomenicima, različitih veličina dominiraju: uklesani krstovi raznih
formi i oblika čija obavezna pratnja jesu predstave polumeseca, punog
meseca, mladog meseca tj. mena; predstave određenih alatki, krampa
i sekire, kao oznake muškarca i preslice kao oznake žene; i mnogih
drugih dekorativnih elemenata.
U drugu grupu spadaju spomenici sa natpisima koji se opet mogu
podeliti na one, koji su pravljeni od ovdašnjeg materijala, a koji
su mnogo grublji sa šturim podacima, i one koji su pravljeni od kamena
sa strane, a koji obiluju većim tekstom. Ovo su spomenici s kraja
18. i 19. veka. Ovi spomenici su najdekorativniji.
U poslednju grupu spadaju nadgrobni spomenici koji su podignuti
krajem prošlog veka i tokom ovoga veka. Dekoracija ovih spomenika
je raznovrsna.
18 D. Bojanić,
nav delo.
19 Arhiv Matice
srpske, M. 9034.
20 D. Bojanić,
nav delo.
21 Isti.
22 Popis pograničnih
nahija, nav. delo.
23 Jovan Stakić,
Crkva u Dobrom Potoku, Glas Podrinja 28. 12. 1989. godine; Spomenica-Episkop
Jovan četvrt veka na čelu Eparhije, Šabac 1986, 71.
24 Arhiv Srbije,
ZMP Ibr. 6685 - Tevter Mukade Krupanj 1831. god.
25 Arhiv Srbije,
Mitropolija beogradska 1836. god.
26 Državni
šematizam 1864-1898.
27 Arhiv Matice
srpske, nav delo.
28 Muzejski
arhiv Aleksandra Đurđeva Krupanj, Letopis Dobropotočke crkve, K
33 C.O.D. P. 129/1.
29 D. Bojanić,
nav delo; Državni šematizam 1864-1912; Muzejski arhiv A. Đurđeva,
Letopis, Prepiska i dr.
30 Svetlana
Mojsilović-Popović i Branko Vujović, Manastir Tronoša, Beograd
1987, 33.
31 Aleksandar
Đurđev, Crkveno Blago Rađevine iz zbirke Aleksandra Đurđeva, Loznica
1991: Aleksandar Đurđev, Izložba slika naših sugrađana 1932-1992,
Beograd 1992;
Aleksandar
Đurđev, Kulturna i sportska društva, nav. delo; Srpska umetnost
18. i 19. veka iz zbirke narodnog muzeja u Šapcu 1989.
32 Isti.
// Eparhija Šabačko-Valjevska / Crkve
Krupnja //
[ Aktuelno
| Istorijat | Ustrojstvo | Vladika | Svetinje | Duhovnost | Istorijska biblioteka]
[ Promena pisma
| Mapa | Pretraga | Kontakt ]
|